Jędrzej Kitowicz „Opis obyczajów za panowania króla Augusta III"

Po Kitowicza sięgnąłem po obejrzeniu znakomitego spektaklu Teatru STU. Choć przecież pojawiały się opinie, że skoro można było tak dobry spektakl zrobić z Kitowicza, to i z książki telefonicznej da się go zrobić… (Niestety, niektóre współczesne sztuki okazały się mniej 'grywalne' od książek telefonicznych…).

Sam Kitowicz nie był osobą 'postępową' (co jednak tylko razi w odniesieniu do opisu stanu nauki — patrz niżej), jednak wrażliwą na nieuczciwość i śmieszność rzeczywistości. Był tez bystrym obserwatorem — aż chciałoby się takiego widzieć współcześnie. Pisarzem zaś był… dość bezpretensjonalnym (także patrz niżej). Ale czyta się lepiej od książki telefonicznej

Fragmenty:

„Urodziwsze kwestarki zazwyczaj więcej ukwestowały niż te, którym na urodzie schodziło, przez wrodzoną ku urodzie skłonności nawet w pobożnej szczodrobliwości”.

„Jeszcze był jeden rodzaj kary w szkole parochialnej, i ten mało gdzie używany. Kiedy który chłopiec pobliższych wedle siebie zapachem nieprzyjemnym poczęstował, tedy oskarżony musiał się sam dobrowolnie położyć na stołku na środku szkoły wystawionym; tam każdy współstudent zdjąwszy bot z nogi uderzył go raz cholewa, i to była kara wstydząca, nie boląca, występkowi równa”.

„Ci atoli, coraz nowy kawałek wyrwawszy z teraźniejszych wodzów filozoficznych: Kopernika, Kartezjusza, Newtona, Leibniza, dokazali tego, że wszystkie szkoły przyjęły neoteryzm, czyli naukę recontiorum, według której ziemia się obraca koło słońca, nie słońce około ziemi, tak jak pieczeń obraca się koło ognia, nie ogień koło pieczeni”.

„Zbłądziłem z kolędą między szkoły, za co przepraszam Czytelnika. Należał ten kawałek do artykułu o pobożności, ale gdy mi w swoim miejscu z pamięci uszedł, musiałem go tu wsadzić, gdzie mi się przypomniał, mając go za cząstkę obyczaju dawnego, które od mała do wiela chcę potomności wszystkie podać”.

„Jeden tylko chleb nie wychodzi z mody i podobno, jak nastał na świecie, zawsze jest jednakowy, a jeżeli dawniejszymi laty bywał inkszy od teraźniejszego, to odwołuję moje mniemanie; ja piszę to, com zastał na świecie”.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License